{"id":2029,"date":"2024-07-10T20:16:14","date_gmt":"2024-07-10T17:16:14","guid":{"rendered":"https:\/\/cedra.academy\/?p=2029"},"modified":"2024-08-14T20:27:38","modified_gmt":"2024-08-14T17:27:38","slug":"stefan-cel-mare-simbol-al-moldovei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cedra.academy\/?p=2029","title":{"rendered":"\u0218tefan cel Mare &#8211; Simbol al Moldovei"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-2cb0f31e-947d-4cc0-8804-db44f65e4175\" href=\"https:\/\/cedra.academy\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/PPT-Stefan-cel-Mare-un-Simbol-al-Moldovei.pptx\">PPT     \u0218tefan cel Mare-un Simbol al Moldovei                 <\/a><a href=\"https:\/\/cedra.academy\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/PPT-Stefan-cel-Mare-un-Simbol-al-Moldovei.pptx\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-2cb0f31e-947d-4cc0-8804-db44f65e4175\">Descarc\u0103<\/a><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u0218tefan al III-lea<\/strong>&nbsp;(n.&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1438\">1438<\/a>&#8211;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1439\">1439<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Borze%C8%99ti,_Bac%C4%83u\">Borze\u0219ti<\/a>&nbsp;\u2013 d.&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/2_iulie\">2 iulie<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1504\">1504<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Suceava\">Suceava<\/a>), supranumit&nbsp;<strong>\u0218tefan cel Mare<\/strong>&nbsp;sau, dup\u0103&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Canonizare\">canonizarea<\/a>&nbsp;sa de c\u0103tre&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Biserica_Ortodox%C4%83_Rom%C3%A2n%C4%83\">Biserica Ortodox\u0103 Rom\u00e2n\u0103<\/a>,&nbsp;<strong>\u0218tefan cel Mare \u0219i Sf\u00e2nt<\/strong>, a fost&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Domnie\">domnul<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Moldova_(stat_feudal)\">Moldovei<\/a>&nbsp;\u00eentre anii&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1457\">1457<\/a>&nbsp;\u0219i&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1504\">1504<\/a>. A fost fiul lui&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Bogdan_al_II-lea\">Bogdan al II-lea<\/a>, domnind timp de 47 de ani, cea mai lung\u0103 domnie din epoca medieval\u0103 din \u021a\u0103rile Rom\u00e2ne.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0218tefan cel Mare este considerat o personalitate marcant\u0103 a istoriei Rom\u00e2niei, \u00eenzestrat\u0103 cu mari calit\u0103\u021bi de om de stat, diplomat \u0219i conduc\u0103tor militar. Aceste calit\u0103\u021bi i-au permis s\u0103 treac\u0103 cu bine peste momentele de criz\u0103 major\u0103, generate fie de interven\u021biile militare ale statelor vecine fie de \u00eencerc\u0103ri, din interior sau sprijinite din exteriorul \u021b\u0103rii, de \u00eendep\u0103rtare a sa de la domnie. \u00cen timpul domniei sale Moldova atinge apogeul dezvolt\u0103rii sale statale, cunosc\u00e2nd o perioad\u0103 \u00eendelungat\u0103 de stabilitate intern\u0103, prosperitate economic\u0103 \u0219i lini\u0219te social\u0103.<\/p>\n\n\n\n<p>Pe plan intern \u0219i-a bazat regimul pe o nou\u0103 clas\u0103 conduc\u0103toare format\u0103 din oameni proveni\u021bi preponderent din mica boierime, ridica\u021bi la demnit\u0103\u021bi pe baza meritelor militare, loialit\u0103\u021bii fa\u021b\u0103 de domn sau a \u00eenrudirii apropiate cu acesta. De asemenea a sprijinit foarte mult dezvoltarea&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/R%C4%83ze%C8%99\">r\u0103ze\u0219imii<\/a>&nbsp;prin \u00eempropriet\u0103riri colective ale ob\u0219tilor de r\u0103ze\u0219i, \u00een special \u00een urma r\u0103zboaielor \u0219i b\u0103t\u0103liilor purtate, fapt care i-a asigurat loialitatea acestei clase, lini\u0219tea social\u0103 \u00een \u021bar\u0103 \u0219i for\u021ba uman\u0103 pentru a avea o armat\u0103 de mas\u0103 &#8211; \u201eoastea cea mare\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Pe plan extern a reu\u0219it s\u0103 duc\u0103 o politic\u0103 realist\u0103 av\u00e2nd dou\u0103 mari linii directoare: impunerea sau sus\u021binerea unor conduc\u0103tori favorabili \u00een \u021b\u0103rile vecine mici \u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/%C8%9Aara_Rom%C3%A2neasc%C4%83\">\u021aara Rom\u00e2neasc\u0103<\/a>&nbsp;\u0219i&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Hanatul_Crimeii\">Hanatul Crimeii<\/a>&nbsp;\u2013 \u0219i o politic\u0103 de alian\u021be care s\u0103 nu permit\u0103 nici uneia din marile \u021b\u0103ri vecine \u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Imperiul_Otoman\">Imperiul Otoman<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Regatul_Poloniei_(1385-1569)\">Regatul Poloniei<\/a>&nbsp;\u0219i&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Regatul_Ungariei_(1000%E2%80%931538)\">Regatul Ungariei<\/a>&nbsp;s\u0103 ob\u021bin\u0103 o pozi\u021bie hegemonic\u0103 fa\u021b\u0103 de Moldova. A \u00eencercat, f\u0103r\u0103 succes, realizarea unui sistem de alian\u021be interna\u021bionale \u00eempotriva turcilor, trimi\u021b\u00e2nd soli la&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Papa_de_la_Roma\">Papa de la Roma<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Vene%C8%9Bia\">Vene\u021bia<\/a>, Ungaria, Polonia, Cehia \u0219i&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Persia\">Persia<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cen plan militar a urm\u0103rit dou\u0103 direc\u021bii majore de ac\u021biune. Prima a fost crearea unui sistem de fortifica\u021bii permanent la grani\u021bele \u021b\u0103rii &#8211; \u00een timpul s\u0103u construindu-se sau dezvolt\u00e2ndu-se re\u021beaua de cet\u0103\u021bi ce cuprindea cet\u0103\u021bile de la&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Cetatea_Sucevei\">Suceava<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Cetatea_Neam%C8%9Bului\">Neam\u021b<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Cetatea_Cr%C4%83ciuna\">Cr\u0103ciuna<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Cetatea_Chilia\">Chilia<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Cetatea_Alb%C4%83\">Cetatea Alb\u0103<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Tighina\">Tighina<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Orhei\">Orhei<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/L%C4%83pu%C8%99na\">L\u0103pu\u0219na<\/a>&nbsp;\u0219i&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Hotin\">Hotin<\/a>. Cea de-a doua direc\u021bie major\u0103 a fost crearea unei armate moderne cu o component\u0103 permanent\u0103, profesionist\u0103 \u0219i semiprofesionist\u0103 \u0219i o component\u0103 de mas\u0103, format\u0103 din corpuri de r\u0103ze\u0219i \u00eenarma\u021bi, mobiliza\u021bi \u00een cazul marilor campanii militare.<\/p>\n\n\n\n<p>Pe parcursul domniei a dus peste 40 de r\u0103zboaie sau b\u0103t\u0103lii, marea lor majoritate victorioase, cele mai semnificative fiind victoria de la&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/B%C4%83t%C4%83lia_de_la_Baia\">Baia<\/a>&nbsp;asupra lui&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Matei_Corvin\">Matei Corvin<\/a>&nbsp;\u00een&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1467\">1467<\/a>, victoria de la&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/B%C4%83t%C4%83lia_de_la_Lipnic\">Lipnic<\/a>&nbsp;\u00eempotriva&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/T%C4%83tar\">t\u0103tarilor<\/a>, \u00een&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1469\">1469<\/a>&nbsp;sau victoria repurtat\u0103 \u00een&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/B%C4%83t%C4%83lia_de_la_Codrii_Cosminului\">B\u0103t\u0103lia de la Codrii Cosminului<\/a>&nbsp;asupra regelui Poloniei&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Ioan_Albert_al_Poloniei\">Ioan Albert<\/a>, \u00een&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1497\">1497<\/a>. Cel mai mare succes militar l-a reprezentat victoria zdrobitoare din&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/B%C4%83t%C4%83lia_de_la_Vaslui\">B\u0103t\u0103lia de la Vaslui<\/a>&nbsp;\u00eempotriva unei puternice armate otomane conduse de&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Had%C3%A2m_Suleiman_Pa%C8%99a\">Soliman-Pa\u0219a<\/a>&nbsp;&#8211;&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Beilerbei\">beilerbeiul<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Rumelia\">Rumeliei<\/a>, la&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/10_ianuarie\">10 ianuarie<\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/1475\">1475<\/a>. \u00cen urma pierderii acestei b\u0103t\u0103lii, \u00een anul urm\u0103tor sultanul&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Mahomed_al_II-lea\">Mahomed al II-lea<\/a>&nbsp;va conduce \u00een persoan\u0103 o expedi\u021bie \u00een Moldova \u00eencheiat\u0103 cu \u00eenfr\u00e2ngerea armatei Moldovei, \u00een&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/B%C4%83t%C4%83lia_de_la_Valea_Alb%C4%83\">b\u0103t\u0103lia de la Valea Alb\u0103-R\u0103zboieni<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dup\u0103 1476, \u0218tefan a fost nevoit s\u0103 accepte suzeranitatea Imperiului Otoman, ob\u021bin\u00e2nd condi\u021bii foarte bune pentru Moldova. \u00cen schimbul unui&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Tribut\">tribut<\/a>&nbsp;anual modic, \u021bara \u00ee\u0219i conserva intacte institu\u021biile \u0219i autonomia politic\u0103 intern\u0103.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0218tefan cel Mare a fost un mare sprijinitor al culturii \u0219i al bisericii, ctitorind un num\u0103r mare de&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/M%C4%83n%C4%83stire\">m\u0103n\u0103stiri<\/a>&nbsp;\u0219i&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Biseric%C4%83_(edificiu)\">biserici<\/a>&nbsp;at\u00e2t \u00een Moldova, c\u00e2t \u0219i \u00een \u021aara Rom\u00e2neasc\u0103, Transilvania sau la&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Muntele_Athos\">Muntele Athos<\/a>. Pentru aceste merite a fost&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Canonizare\">canonizat<\/a>&nbsp;de&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Biserica_Ortodox%C4%83_Rom%C3%A2n%C4%83\">Biserica Ortodox\u0103 Rom\u00e2n\u0103<\/a>, cu numele de&nbsp;<em>\u0218tefan cel Mare \u0219i Sf\u00e2nt<\/em>, la 20 iunie 1992.<\/p>\n\n\n\n<p>A fost&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/C%C4%83s%C4%83torie\">c\u0103s\u0103torit<\/a>&nbsp;de trei ori, cu&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Evdokia_Olelkovici\">Evdochia<\/a>&nbsp;&#8211; fiica marelui cneaz de Kiev,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Maria_din_Mangop\">Maria din Mangop<\/a>&nbsp;&#8211; din familia imperial\u0103 bizantin\u0103 \u0219i&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Maria_Voichi%C8%9Ba\">Maria Voichi\u021ba<\/a>&nbsp;&#8211; fiica lui&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Radu_cel_Frumos\">Radu cel Frumos<\/a>, c\u0103s\u0103torii \u00een care s-au n\u0103scut \u0219apte copii. \u00cencep\u00e2nd cu 1497 l-a asociat la domnie pe fiul s\u0103u&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/Bogdan_al_III-lea\">Bogdan al III-lea<\/a>, care-i va succeda la tron. A murit la 2 iulie 1504 fiind \u00eenmorm\u00e2ntat la&nbsp;<a href=\"https:\/\/ro.wikipedia.org\/wiki\/M%C4%83n%C4%83stirea_Putna\">M\u0103n\u0103stirea Putna<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"836\" height=\"411\" src=\"https:\/\/cedra.academy\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/stefan-cel-mare-batalia-de-la-podul-inalt.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2032\" srcset=\"https:\/\/cedra.academy\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/stefan-cel-mare-batalia-de-la-podul-inalt.jpg 836w, https:\/\/cedra.academy\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/stefan-cel-mare-batalia-de-la-podul-inalt-300x147.jpg 300w, https:\/\/cedra.academy\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/stefan-cel-mare-batalia-de-la-podul-inalt-768x378.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 836px) 100vw, 836px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0218tefan al III-lea&nbsp;(n.&nbsp;1438&#8211;1439,&nbsp;Borze\u0219ti&nbsp;\u2013 d.&nbsp;2 iulie&nbsp;1504,&nbsp;Suceava), supranumit&nbsp;\u0218tefan cel Mare&nbsp;sau, dup\u0103&nbsp;canonizarea&nbsp;sa de c\u0103tre&nbsp;Biserica Ortodox\u0103 Rom\u00e2n\u0103,&nbsp;\u0218tefan cel Mare \u0219i Sf\u00e2nt, a fost&nbsp;domnul&nbsp;Moldovei&nbsp;\u00eentre anii&nbsp;1457&nbsp;\u0219i&nbsp;1504. A fost fiul lui&nbsp;Bogdan al II-lea, domnind timp de 47 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2031,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29,12,28,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2029"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2029"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2033,"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2029\/revisions\/2033"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cedra.academy\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}